Bewindvoerderregister

Voor wat betreft de populariteit van de Wsnp bij natuurlijke personen met schulden was 2004 een absoluut topjaar. Met een instroom van zo’n 30% meer dan in 2003 overstijgt het volume zelfs de verwachtingen van voor inwerkingtreding van de wet. In hoeverre je blij mag zijn met een dergelijk ‘resultaat’ blijft maar de vraag. Indien dit een indicatie geeft over de stand van onze welvaart, het tempo waarin Nederland uit een economisch dal klimt, of de resultaten van alle inspanningen om schulden te voorkomen of in een eerder stadium op te lossen, dan was het toch vooral een tobjaar.

Op 1 december 2004 had het Bureau Wsnp van de Raad voor Rechtsbijstand ’s-Hertogenbosch al meer dan 12.000 nieuwe zaken geregistreerd en een werkvoorraad van ruim 500 nieuwe zaken. De prognose voor het gehele jaar 2004 komt daarmee rond de 14.000 zaken tegenover 10.900 in 2003. 16% van deze zaken betrof (voormalige) ondernemersactiviteiten en in 32% ging het om meervoudige boedels. In verschillende arrondissementen reikte de instroom tot boven de 1000 nieuwe zaken, hetgeen uiteraard het nodige vergde van de rechterlijke organisaties.

Geen aanbodproblemen
Verheugend is dat ondanks de hoge instroom zich geen opvallende of structurele problemen voordeden bij het bewindvoerderaanbod. De rechtbanken konden de zaken doorgaans goed kwijt. Dit is wellicht mede te danken aan het feit dat het verloop van bewindvoerders in 2004 fors afnam. Doordat er bijna 60 bewindvoerders (niet-advocaat) de basiscursus doorliepen, kwam er dus veel meer bewindvoerdercapaciteit bij. De verdeling van de zaken over de soorten bewindvoerders bleef een grillige lijn vertonen. Het aandeel van de Bureaus Rechtshulp daalde, hetgeen werd veroorzaakt doordat deze organisaties in de huidige vorm ophouden te bestaan. Zij worden voortgezet als Juridisch Loket of advocatenkantoor en in veel gevallen leidde dat tot het afstoten van de Wsnp-activiteiten. De zaken en bewindvoerders werden ondergebracht bij andere organisaties. Deze trend zal zich in 2005 voortzetten. De opkomst van de paralegals bij advocatenkantoren zette zich voort. Het marktaandeel van deze groep steeg naar 17,5%.
Na een dip in 2003 steeg het aantal zaken van particuliere organisaties naar bijna 35%. Dit beeld vertekent echter enigszins omdat verschillende bewindvoerders uit andere categorieën zich in 2004 verzelfstandigden. Vanaf dat moment tellen al hun zaken mee bij de categorie Overigen. Opmerkelijk is verder dat de advocatuur slechts 21% van de zaken voor haar conto hoefde te nemen. Dit zijn vooral ex-ondernemers. Deze trend bevestigt dat het aanbod voor de overige zaken voldoende was. Normaliter benoemen veel rechtbanken een advocaat alleen in een particuliere zaak als er geen andere bewindvoerder voorhanden is. Beëindigingen Het totale aantal beëindigingen liep in 2004 op naar bijna 21.000. Een groeiend percentage daarvan in positieve zin (schone lei of akkoord). Circa 25% van alle beëindigde zaken, mondde uiteindelijk uit in een faillissement. Van de zaken die langer geleden zijn gestart, ligt dit percentage nog veel lager. Doorgaans vindt het merendeel van deze tussentijdse beëindigingen in het eerste jaar plaats. Schone leien worden pas na drie jaar verstrekt. Naar verwacht zal het totaal aantal faillissementen over een langere periode tussen de 10 en 15% bedragen. Overigens blijft het administratieve proces rond beeindigingen niet helemaal vlekkeloos verlopen. De Raad heeft in totaal meer dan 4.000 zaken openstaan die langer dan 42 maanden geleden zijn gestart. Op een totaal van 13.000 zaken uit die periode is dat een te groot aandeel. Voor een deel gaat het ongetwijfeld om zaken met een langere doorlooptijd en voor een deel om zaken die nog op deze of gene afrekening wachten. Bekend is echter ook dat veel zaken al een eindzitting achter de drug hebben, maar dat de Raad hierover nog niet is geïnformeerd, in afwachting van rekening en verantwoording en een slotuitdeling. Elders in deze nieuwsbrief wordt een besluit gepubliceerd dat prikkels moet uitdelen om onder andere dit probleem aan te pakken.

Veel erkenningverzoeken
De Raad werd in 2004 geconfronteerd met een ongekend groot aantal aanvragen voor erkenning van kandidaat- bewindvoerderorganisaties. In veel gevallen betrof het een voortzetting van bestaande Wsnp-activiteiten, maar de belangstelling bij andere organisaties was ook groot. Met het oog op de wetswijziging die wordt voorbereid, zag de Raad zich genoodzaakt enige terughoudendheid aan de dag te leggen. Het wetsvoorstel beoogt immers de (onbedoelde) instroom te beperken. Indien daardoor het volume zou dalen, ligt het risico van overcapaciteit op de loer. Desondanks is het aantal bewindvoerderorganisaties in 2005 fors toegenomen. In de eerste editie van Update Wsnp van 2005 zal het Bureau Wsnp definitieve cijfers over 2005 publiceren.

Voorjaarsopleiding bewindvoerder

Het programma van de voorjaarscyclus van de basiscursus bewindvoerder Wsnp staat vast. De eerste cursusdag is gepland voor 21 januari 2005, het examen vindt plaats op 20 april. Alle erkende bewindvoerderorganisaties hebben begin december een aanmeldingsformulier ontvangen. Omdat al veel inschrijvingen zijn ontvangen, is haast geboden voor diegenen die nog een kandidaat willen aandragen.
Tijdens het examen van de najaarsopleiding 2004 haalde een ongekend groot aantal deelnemers de eerste ronde van het examen niet. Liefst zeven van de 29 kandidaten moest een herexamen doen. Een van hen slaagde ook daar niet voor.

Nieuwe verklaring ex art 285 Fw

Begin november 2004 verspreidde de Raad voor Rechtsbijstand ’s-Hertogenbosch een nieuwe release van het softwarepakket Opus.R. Met deze applicatie kunnen gemeenten en gemandateerde instellingen de nieuwe modelverklaring ex art 285 Fw opmaken en afgeven.
Deze modelverklaring kwam tot stand na uitvoerig onderzoek onder rechtbanken, gemeenten, schuldhulpinstellingen en andere partijen en werd positief beoordeeld door ReCoFa en de Vereniging Nederlandse Gemeenten.

De verspreiding van de nieuwe Opus.R heeft ongetwijfeld tot enige verwarring geleid bij een aantal afgevende instanties. Alle technische problemen (vooral met installatie van het pakket) konden met hulp van de helpdesk Opus worden opgelost.

Inhoudelijk leverde de nieuwe modelverklaring nog wel de nodige hoofdbrekers op. De gemeenten kunnen veel meer informatie over de schuldsituatie van de verzoeker opnemen. Zeker zolang de nieuwe Opus.R nog niet is geïntegreerd in de bestaande informatiesystemen voor schuldhulpverlening, kan dit extra handmatige invoer met zich meebrengen. Helemaal problematisch wordt het als het minnelijk traject helemaal niet, deels (als gevolg van lage verwachting met betrekking tot slagingspercentage) of lang geleden is uitgevoerd.
In dat geval kan het voorkomen dat veel gegevens die nodig zijn om de nieuwe verklaring te vullen, niet voorhanden zijn.
Hoe de rechtbanken daarmee omgaan, moet nog blijken. Vanaf 1 januari 2005 accepteren zij in elk geval geen verklaringen meer volgens het oude model. Tijdens de ReCoFa-vergadering van 13 december bleek dat diverse rechtbanken al nieuwe verklaringen hadden binnengekregen, hetgeen optimistisch stemt over de verdere voortgang.

Digitale verklaringen
Het berichtenverkeer voor verklaringen nieuwe stijl (toesturen digitale verklaring naar bewindvoerder) is door de introductie van de nieuwe Opus.R-release tijdelijk gestremd. Pas na het opleveren van de applicatie waren voldoende technische gegevens beschikbaar om het systeem van de Raad zelf aan te passen. Dit systeem verwerkt de verklaringen, koppelt ze aan een bijbehorend vonnis en stuurt de berichten door naar de bewindvoerder. Ook om de bewindvoerderapplicaties aan te passen waren technische specificaties nodig. Tot deze wijzigingen zijn doorgevoerd, ontvangen bewindvoerders alleen oude digitale verklaringen.

Helpdesk Wsnp dicht tijdens feestdagen

Tussen kerst en nieuwjaar is de helpdesk Wsnp gesloten. De telefonische bereikbaarheid is dan nihil en e-mails worden pas in het nieuwe jaar beantwoord.
Door de vele studiedagen en symposia, het grote aantal erkenningverzoeken van kandidaat- bewindvoerderorganisaties, maar ook inen externe projecten waar de medewerkers van de helpdesk bij betrokken zijn, is het de afgelopen tijd vaker dan gemiddeld gebeurd dat de helpdesk enkele uren of zelfs een hele dag telefonisch niet bereikbaar was. Dit kan ook de komende maanden nog voorkomen.
Het Bureau Wsnp zoekt momenteel naar uitbreidingsmogelijkheden van de capaciteit en zal in januari 2005 intern afspraken maken om de bezetting beter te spreiden. Desondanks vormt de helpdesk niet altijd en per definitie de hoogste prioriteit.

Win-win-win door nieuwe werkwijze

Naar verwachting kan de Raad voor Rechtsbijstand ’s-Hertogenbosch in het voorjaar op een andere en efficiëntere manier gegevens van de rechtbanken betrekken die de organisatie gebruikt voor het vaststellen en uitbetalen van Wsnp-subsidies.
De werkwijze grijpt stevig in de bestaande processen van de Raad, maar levert alle ketenpartners voordelen op.
De rechtbanken hoeven geen aparte handelingen meer te verrichten om gegevens naar de Raad te sturen, de Raad zelf krijgt sneller, vollediger informatie en de bewindvoerders krijgen eerder digitale verklaringen toegestuurd. Ook het uitbetalen van (vooral eind-)subsidies kan beter gaan verlopen.
Op dit moment buigt de Raad zich over de gevolgen en worden voorbereidingen getroffen om met de nieuwe gegevens te kunnen werken. Waar nodig wordt extra externe deskundigheid of capaciteit ingezet.
In 2005 volgt meer informatie over dit project.

Betalingschema 2005

Door achtereenvolgende problemen met automatisering is de Raad er niet in geslaagd het betalingschema van 2004 helemaal volgens plan uit te voeren. Voor 2005 streeft de organisatie ernaar wel weer het gebruikelijke ritme te volgen. Om die intentie kracht bij te zetten, volgen hier de verwachte betaaldata:

Uiteraard kunnen vakanties en onvoorziene omstandigheden tot kleine afwijkingen leiden.

Aandacht voor kwaliteit bewindvoerders

2005 belooft een turbulent jaar te worden waar het gaat om het bevorderen van de kwaliteit van bewindvoerder(organisaties). De Raad voor Rechtsbijstand ’s-Hertogenbosch bereidt verschillende instrumenten voor om kwaliteit te meten, te borgen en waar nodig te helpen verbeteren. Dit doel moet alle ketenpartners aanspreken.

In 2004 zijn verschillende onderzoeken uitgevoerd die zicht hebben gegeven op wat kwaliteit bij bewindvoerders inhoudt. Daarbij is deze beroepsgroep zelf nadrukkelijk betrokken, evenals de rechterlijke macht die de belangrijkste afnemer van bewindvoerderactiviteiten is.
Op basis van de vergaarde informatie verwacht de raad begin 2005 zowel de selectiecriteria voor bewindvoerderorganisaties als het reglement voor het bewindvoerderregister te kunnen aanpassen.

Periodieke audits
In diezelfde periode neemt de Raad een besluit over de uitvoering van periodieke kwaliteitsaudits bij alle erkende bewindvoerderorganisaties waarmee in de loop van het jaar ook begonnen zal worden.
Doel van de audits is te beoordelen hoe de kwaliteit van de organisaties zich verhoudt tot het vastgestelde kwaliteitskader en welke maatregel nodig of wenselijk is om de kwaliteit te verbeteren.
Zodra enige ervaring met deze audits is opgedaan, zal de erkenningprocedure hiermee worden geïntegreerd. De erkenning zal dan als het ware de nulmeting van de auditsystematiek worden. Naast participatie in het stelsel zal de procedure ook aandachtspunten voor verbetering en dus voor de volgende periodieke audit met zich meebrengen.
Over de financiering van dit traject is nog geen besluit genomen.

Toelatingseis opleiding
Dat geldt ook voor een striktere toelating tot de basiscursus bewindvoerders. De Raad is in overleg met een extern bureau dat kandidaten toetst aan het competentieprofiel. Dat gebeurt bij voorkeur tijdens de sollicitatieprocedure. Ook hier lijkt het wellicht te gaan om een te nemen hobbel, maar enige reflectie maakt duidelijk dat voor alle betrokkenen winst valt te behalen.
De werkgever krijgt een hulpmiddel om de juiste medewerker voor een vacature te kiezen. De bewindvoerder zelf krijgt inzicht in zijn sterke en zwakke punten en kan een weloverwogen besluit nemen over toetreding tot de beroepsgroep.
Uiteindelijk kan het verloop verder afnemen, waardoor minder kapitaalvernietiging plaatsvindt en kan de kwaliteit toenemen hetgeen vooral voor rechtbanken, schuldeisers en schuldenaars voordelen met zich meebrengt. Naar verwachting zal het competentieprofiel vanaf de najaarsopleiding van 2005 gaan gelden als toelatingstoets.

Moties Eerste Kamer
Het belang van aandacht voor kwaliteit bleek nog eens uit een brief van de Minister van Justitie aan diverse belanghebbenden in de faillissementspraktijk (inclusief de schuldsanering) waarin werd gevraagd naar de stand van zaken rond klachten en klachtafhandeling, maar ook werd verzocht om inzicht te verschaffen in toekomstige ontwikkelingen om kwaliteit te bevorderen. Aanleiding van deze brief waren twee moties die in de Eerste Kamer werden ingediend bij de behandeling van wetsvoorstel 27244 dat wijzigingen in de publicatieplichten van insolventies regelt.
De Raad voor Rechtsbijstand ’s-Hertogenbosch heeft in zijn antwoord bovenstaande plannen uiteengezet en daarnaast enkele andere aspecten aangeroerd.

Aanvullend beleid Wsnp-subsidies

Op 1 december 2004 heeft het bestuur van de Raad voor Rechtsbijstand ’s-Hertogenbosch onderstaand aanvullend beleid met betrekking tot Wsnp-subsidies vastgesteld. Het beleid is tevens gepubliceerd in de Staatscourant en op de Wsnp-internetsite (www.wsnp.rvr.org).

BESLUIT

De Raad voor Rechtsbijstand ’s-Hertogenbosch
gezien:

• Artikel 48c en 48d van de Wet justitie-subsidies (Staatsblad 1998, nr. 447)
• Artikel 4:46 t/m 4:50 van de Algemene wet bestuursrecht (Staatsblad 1998, nr. 1)
• Artikel 7, lid 3 van het Besluit subsidie bewindvoerder schuldsanering (Staatsblad 2001, nr. 80 en Staatsblad 2004, nr. 200)
• Titel III van de Faillissementswet (Staatsblad 1998, nrs. 445 en 447)

stelt aanvullend beleid vast ten aanzien van de bewindvoerdersubsidie Wsnp.

1. De Raad kan besluiten een aanspraak op subsidie geheel of gedeeltelijk te ontzeggen indien:
   1. de bewindvoerder tekort schiet in zijn wettelijke verplichtingen, waaronder die op grond van lid 1 en 2 van artikel 7 van het Besluit subsidie bewindvoerder schuldsanering;
   2. de bewindvoerder niet (geheel) voldoet aan de voorwaarden en verplichtingen gesteld in de meest recente versie van het Reglement register bewindvoerders Wsnp;
   3. de bewindvoerder niet (geheel) voldoet aan de meest recente versie van de Richtlijnen Wsnp;
   4. de bewindvoerder niet (geheel) voldoet aan de meest recente versie van de Profielschets bewindvoerder Wsnp.
2. De hoogte van het bedrag waarmee de subsidie wordt verlaagd, hangt af van de ernst van de tekortkoming van de bewindvoerder.
3. Indien de subsidie voor de zaak waarin de bewindvoerder niet heeft voldaan aan de in lid 1 genoemde voorwaarden, verplichtingen, richtlijnen en profielen, al in zijn geheel is uitbetaald, kan de Raad de vastge stelde verlaging van de subsidie terugvorderen of verrekenen met de uit te betalen bewindvoerdersubsidie in andere zaken van de betreffende bewindvoerder .
4. Ook wanneer de subsidie wordt uitbetaald aan de organisatie waarvoor de bewindvoerder werkzaam is, kan de Raad de aanspraak op subsidie geheel of gedeeltelijk ontzeggen, wanneer de bewindvoerder waarop de subsidie betrekking heeft, niet voldoet aan de in lid 1 genoemde voorwaarden, verplichtingen, richtlijnen en profielen.
5. Ingevolge artikel 4:12 jo. 4:8 van de Algemene wet bestuursrecht hoort de Raad de belanghebbenden alvorens zij een beslissing als bedoeld in lid 1 neemt.
6. Ingevolge artikel 7, lid 3 van het Besluit subsidie bewindvoerder schuldsanering, hoort de Raad de betrokken rechter-commissaris alvorens zij een beslissing als bedoeld in lid 1 neemt.
7. De belanghebbenden kunnen overeenkomstig hoofdstuk 6 en 7 van de Algemene wet bestuursrecht bezwaar maken tegen de intrekking of verlaging van de subsidie.

Toelichting

Algemeen
De wet herbergt diverse maatregelen voor gevallen waarin de bewindvoerder op één of andere manier tekort schiet in zijn verplichtingen. Zo kan de rechtbank hem of haar ontslaan in een zaak of (tijdelijk) geen nieuwe benoemingen geven. De Raad voor Rechstbijstand ’s-Hertogenbosch kan de inschrijving van de bewindvoerder in het register van bewindvoerders schorsen of schrappen. Daarnaast biedt artikel 4, lid 2 van het Besluit subsidie bewindvoerder schuldsanering de mogelijkheid om een lagere subsidie vast te stellen. Tot dusver is daarvan nog geen gebruik gemaakt. Signalen vanuit de rechterlijke macht hebben de Raad ertoe gebracht deze mogelijkheid uit te werken. Indien een bewindvoerder, na hierop herhaaldelijk te zijn gewezen door de rechtercommissaris, blijft verzuimen (een deel van) zijn verplichtingen na te komen, moet de Raad kunnen ingrijpen. De maatregel om de inschrijving in het register te schorsen kan in veel gevallen te drastisch zijn.

Omwille van de zorgvuldigheid en duidelijkheid wil de Raad over het eventueel vaststellen van een lagere subsidie beleid formuleren en publiceren. Per geval moet verder worden bezien welke maatregel aan de orde is. Daarbij zal afstemming plaatsvinden met de rechtercommissaris. De Raad zal, alvorens een beslissing te nemen omtrent het geheel of gedeeltelijk verlagen van de subsidie, de belanghebbenden horen.

Korten op de subsidie moet niet gezien worden als een straf, maar als een prikkel voor de bewindvoerder om de kwaliteit te leveren die van hem of haar verwacht mag worden. De hoogte van het bedrag waarmee de subsidie wordt verlaagd, zal afhangen van de ernst van de tekortkoming van de bewindvoerder.

Vaak worden de subsidies uitbetaald aan de organisatie waarvoor een bewindvoerder werkzaam is. De Raad merkt uitdrukkelijk op dat, gezien artikel 3 van het Besluit subsidie bewindvoering schuldsanering, de subsidie ook in deze gevallen geheel of gedeeltelijk kan worden ontzegd. De subsidie wordt immers slechts toegekend indien de bewindvoerder voldoet aan door de Raad vast te stellen beleidsregels met betrekking tot deskundigheid, onafhankelijkheid, continuïteit en inrichting en omvang van de organisatie. Indien de subsidie al in zijn geheel is uitbetaald, kan de Raad de vastgestelde verlaging van de subsidie terugvorderen op grond van artikel 4:57 jo. artikel 4:49, lid 1, sub c Awb. De Raad kan er ook voor kiezen de vastgestelde verlaging te verrekenen met de uit te betalen bewindvoerdersubsidie in andere zaken van de betreffende bewindvoerder.

Belanghebbenden kunnen overeenkomstig hoofdstuk 6 en 7 van de Algemene wet bestuursrecht bezwaar maken tegen de beslissing inhoudende de gehele of gedeeltelijke verlaging van de subsidie.

1 december 2004

Aanvullend InsolventieRegister komt eraan